Generatie MOST vraagt om koten vol verbinding en verwondering.

Herman Konings over de studentenvoorzieningen van de toekomst

Nog nooit zaten er zoveel jongeren op de schoolbanken van universiteiten en hogescholen. Vandaag gaat één op twee Vlaamse en Brusselse jongeren verder studeren, tegenover amper één op vier in de jaren tachtig. De studentenpopulatie is internationaler, diverser en vrouwelijker dan ooit: zestig procent van de studenten is vrouw en steeds meer meisjes kiezen voor STEM-richtingen. In tien jaar tijd steeg hun aandeel van negenendertig naar vierenveertig procent. Maar het zijn vooral de jongeren zelf die de spelregels veranderen.

Generatie Z – de Zoomers – denkt en leeft anders dan hun voorgangers. En dat heeft impact op hoe studentenvoorzieningen van morgen eruit moeten zien. Trendwatcher Herman Konings schetst voor La Gazette de contouren.

Gen Z = Generatie ‘MOST’

Generatie Z (geboren tussen 1997 en 2012) is de eerste generatie die volledig opgroeide in een digitale wereld. Ze leerden van jongs af omgaan met internet, sociale media en smartphones, en ze zijn tegelijk de generatie die de keerzijde van die digitale verbondenheid het sterkst ervaart.

IN VEEL OPZICHTEN ZIJN ZE DE GENERATIE ‘MOST’:

• Meest digitaal geletterd – Ze kunnen als geen ander technologie inzetten voor studie, werk en sociale contacten. Maar tegelijk beseffen ze de nadelen: digitale vermoeidheid, afhankelijkheid van algoritmes en een constante drang naar offline balans.
• Meest globaal geconnecteerd – Online, maar ook offline: reizen is voor hen vanzelfsprekender en toegankelijker dan ooit. Hun leefwereld is grenzeloos.
• Meest authentiek – What you see is what you get. Ze waarderen echtheid boven façades en verwachten die eerlijkheid ook van andere mensen, merken en instellingen.
• Meest inclusief en etnisch divers – Bij geen enkele generatie komt het zo vaak voor dat ouders elk een andere etnische achtergrond hebben.
• Meest hoger opgeleid – Nog nooit studeerden zoveel jongeren verder.

MAAR ER IS OOK EEN KEERZIJDE:

• Meest onzeker – De druk van algoritmes, sociale media en prestatiedruk weegt zwaar door.
• Meest thaasofobisch – Geen enkele generatie was ooit zo snel verveeld en zo bang voor status quo.

Gen Z: de generatie van alles, en toch

Gen Z is de meest geconnecteerde generatie ooit. Ze groeiden op met smartphones, sociale media en algoritmes die hun wereldbeeld vormgeven. Toch snakken ze naar het echte leven. Hun sociale fase werd onderbroken door COVID, waardoor eenzaamheid en mentale kwetsbaarheid extra doorwegen. Uit onderzoek van de University of Rochester blijkt dat Zoomers jaarlijks ongeveer duizend uur minder persoonlijke contacten hebben dan twintigers twintig jaar geleden. Drie keer zoveel Zoomers als Boomers zeggen zich regelmatig eenzaam te voelen.

“Studenten beseffen dat ze neurotransmitters missen wanneer ze te veel achter schermen zitten. Ze willen opnieuw verbinding met échte mensen. Meer dan hun voorgangers – de Millennials – snakken Gen Z’ers naar echte interactie in winkels, kantoren en onderwijsinstellingen,” duidt Herman Konings. Dat wordt bevestigd door onderzoek van KU Leuven en Tempo-Team, waaruit blijkt dat Gen Z offline aanwezigheid belangrijker vindt dan Millennials. “Het is belangrijk om interageren in het echte leven mogelijk te maken. Studentenvoorzieningen moeten dat faciliteren.”

The wiser wallet betaalt mee
Generatie Z toont opvallend veel financiële intelligentie. Drie kwart van de studenten werkt bij om eigen inkomsten te genereren – en maakt kritische keuzes als het over uitgaven gaat. Studenten spreken zelf van een wiser wallet: ze investeren in voorzieningen die hen op lange termijn geld besparen. Ouders betalen vaak de basis, maar studenten kiezen er bewust voor om mee te investeren in hun keuze voor een studentenvoorziening. Hun drijfveer: als mijn kot en kotgenoten leuk zijn, hoef ik minder te spenderen aan uitgaan.

Wat betekent dit voor kotenbouwers?

Volgens Konings moeten we radicaal anders naar studentenvoorzieningen kijken. Geen stapels anonieme kamers, maar plekken waar welzijn, verbondenheid en ontdekking centraal staan. Hij ziet drie prioriteiten.

1. Creëer verbinding en collectiviteit

“Een studentenhome mag geen slaapfabriek zijn,” stelt Konings scherp. Studenten zoeken sociale nabijheid. Ontwerp daarom keukens waar men samen kan koken, leefruimtes die uitnodigen tot gesprek en gedeelde voorzieningen waar je samen kan sporten. Strava haalt elk jaar bijzonder veel inzichten uit het gedrag van sporters op zijn platform. Zij zien dat samen wandelen, lopen, fietsen en fitnessen enorm in trek is bij jongeren. Faciliteer dat.”

“Het sociale leven maakt mensen gezonder,” benadrukt Konings. “We moeten ervoor zorgen dat studenten niet alleen slapen en studeren, maar ook collectief kunnen leven. Van voordrinken met kotgenoten tot samen koken: dat zijn de momenten die echt verschil maken.”

2. Bouw aan social wellness en emotionele infrastructuur

Gen Z heeft zorg nodig. Niet in de medische zin, maar in de vorm van een omgeving die mentaal welzijn ondersteunt. “Studentenhuizen moeten ook focussen op social wellness,” zegt Konings. “Dat gaat over gedeelde rituelen, emotionele connectie en samen dingen beleven.”

Dat betekent: weg van de kille strakheid, richting warmte en huiselijkheid. Noem het homely hospitality. Voorzie ruimtes voor samenleven, maar ook stille plekken voor herstel. In een tijd van overprikkeling zijn prikkelarme zones geen luxe, maar noodzaak. De Chapel of Silence in Helsinki (zie kaderstuk) toont hoe een architectuur van stilte jongeren weer zuurstof kan geven.

3. Stimuleer ontdekking, resonantie en ‘awe’

Het kot van de toekomst moet studenten de kans geven de wereld te ontdekken. Konings verwijst naar de inzichten van hoogleraar psychologie Dacher Keltner. In zijn boek Awe: The Science of Everyday Wonder beschrijft Keltner de kracht van awe-momenten. Zulke ervaringen van verwondering maken mensen veerkrachtiger en gelukkiger. “Het is het verschil tussen op een afgesproken moment een artificieel vuurwerk bijwonen versus onverwacht verwonderd worden door het noorderlicht. Het is het goddelijke ervaren zonder God.”

In deze internationale bestseller uit 2023 verkent psycholoog Dacher Keltner hoe momenten van verwondering – de awe-moments – een diepgaande impact hebben op ons welzijn, onze verbondenheid en ons gevoel van betekenis. Hij toont aan dat we niet alleen door grote natuurervaringen ontroerd worden, maar ook door alledaagse verrassingen: een magnifiek stadsgezicht, een bijzonder gesprek of onverwachte schoonheid.

Voor de inrichting van studentenvoorzieningen is dit idee goud waard. Koten mogen geen zuivere functionele verblijven zijn, maar ruimtes die verwondering mogelijk maken: onverwachte doorgangen, lichtinval, groene binnenhoven, kleine verrassingsplekken.

“Studentenvoorzieningen moeten resonantie mogelijk maken: échte wisselwerking tussen mensen, leerstof en omgeving. Creëer ruimtes waar toevallige ontmoetingen gebeuren, waar serendipiteit ontstaat. Serendipiteit is het vinden van iets nuttigs of aangenaams dat je niet zocht, maar dat je per toeval ontdekt terwijl je met iets anders bezig bent,” legt Konings uit. “Die onverwachte momenten zijn precies wat jongeren vandaag nodig hebben. In tijden van algoritmen vormen ze voor Gen Z een tegengewicht van onschatbare waarde.”

Hermans inspirerende voorbeelden

• Google HQ in King’s Cross, Londen
Dit gloednieuwe hoofdkantoor van Google is niet enkel een werkplek voor medewerkers. Het gebouw is geïntegreerd in de stad en toegankelijk voor de buurt. Cafés, restaurants en sportfaciliteiten brengen werknemers en bezoekers samen. Openheid en toegankelijkheid creëren onverwachte interacties. Google maakt daar ruimte en tijd voor serendipiteit.

• JO&JOE van Accor
Dit hostelconcept werd in 2016 ontwikkeld door de jongste medewerkers van de hotelketen. De out-of-the-box-benadering blijft hyperrelevant. De bedenkers maakten de bar en de gezelligheid zichtbaar aan de straatkant. Dat kan je bij je studentenvoorziening ook doen. Gasten kunnen bij JO&JOE samen koken onder begeleiding van een chef, wat spontaan nieuwe contacten oplevert. Dat is een gedroomd initiatief aan het begin van elk academiejaar.

• The Kamppi Chapel, Helsinki
Midden in een drukke stad creëert deze houten kapel een oase van rust. De akoestiek en de natuurlijke materialen zorgen voor een prikkelarme omgeving. In tijden van always on en overprikkeling, is dit een inspirerend voorbeeld van hoe stilte, natuur en architectuur welzijn kunnen ondersteunen. Dat kan ook op kot.

Conclusie: human first, tech second

“Human first, tech second,” vat Konings samen. “Het kot van de toekomst wordt emotionele infrastructuur die welzijn bevordert, collectiviteit versterkt en ruimte biedt voor verwondering. Een warme thuis die studenten helpt verbinden. Met elkaar, met hun studies, en met de wereld.”

Tussen trend en temperament: bij KotCompany kiest elke student zijn plek

KotCompany, een zusterbedrijf van Imroder, verwelkomt studenten in Gent vandaag al in de studentenvoorzieningen van morgen. Evelyne Catteeuw, beheerder van KotCompany, vindt het gesprek met Herman Konings bijzonder inspirerend: “De generatietrends die hij schetst, vormen ook bij KotCompany een belangrijke leidraad. Ze helpen ons beter begrijpen hoe we onze accommodatie nog beter kunnen afstemmen op wat studenten écht nodig hebben.”

Tegelijk willen ze bij KotCompany niet in generaties denken, maar in mensen. “We bieden bewust een gevarieerd aanbod, waarin elke student zijn plek kan vinden. Van compacte gebouwen met slechts enkele studio’s tot levendige huizen waar tientallen studenten elkaar ontmoeten in de leefkeuken of op het terras.

Wat alle KotCompany-koten gemeen hebben, is de zorg waarmee ze beheerd worden. “We doen alles zelf, van onderhoud tot veiligheid, van inrichting tot comfort. Zo creëren we plekken waar studenten zich goed voelen en herinneringen maken die een leven lang meegaan.”

Meer weten? Kijk op kotcompany.be