“
“Als je niet vindt wat je zoekt, dan maak je het toch zelf?” Met die eenvoudige, maar moedige gedachte is architect Benoît Viaene 30 jaar geleden aan de slag gegaan. En hij is blijven zoeken en maken. De projecten met zijn bureau en de creaties in zijn atelier worden gevoed door dezelfde visie en passie. Van woningen in de eigen streek tot meetings met designers aan de Westkust van Amerika, Benoît sculpteert een geheel eigen pad als professional, en als artiest. Hij gaat verder en graaft dieper op zoek naar wat zuiver is. Vormen, materie en objecten als middel, maar de mens altijd als hoeksteen.
“Ik ben geen klassieke vakman; ik moet niets ‘verleren’, maar kan vrijuit experimenteren en creëren.” — Benoît Viaene, Architect
Noem Benoît Viaene niet zomaar een architect. Al tijdens zijn eerste werkervaring werd hij er zich van bewust dat architectuur niet in een vacuüm bestaat. Zeker in residentiële projecten is er vraag naar een ruimtelijke visie die het vormelijke vertaalt naar tastbare toepassingen. Een interieur vraagt om een even doordachte benadering als de woning zelf, want het geeft op zijn beurt vorm aan het leven van de bewoners. “Via zelfstudie heb ik mij in die materie verdiept”, vult Benoît aan, “en met mijn eigen bureau heb ik die inzichten in de praktijk gebracht bij totaalprojecten.” Sinds de onnavolgbare architect die weg is ingeslagen, op zoek naar de juiste meubels en materialen die zijn visie vertolken, zijn de ideeën blijven stromen. En na een tijdje volgden er aanvragen uit binnen- en buitenland. “Ook vandaag nog is het een proces van vallen en opstaan. Ondertussen werken we met z’n vieren in het atelier, maar noem ons geen vakmannen. We doen het op onze eigen manier, zonder dwingend keurslijf. Ik heb iets atypisch en aritmisch voor ogen en ga intuïtief te werk, met veel minder kennis van zaken dan een vakman, maar wel vrijer. Ik moet niets ‘verleren’ bij wijze van spreken.” De ontwerpen voor losse stukken inspireerden gaandeweg ook designs voor vast meubilair, van keukens tot zelfs bibliotheken. De signatuur is telkens heel herkenbaar, maar geen enkele creatie is dezelfde. En dat is ook net de aantrekkingskracht. Die originele insteek en uitstraling sluiten naadloos aan bij de eigenzinnige esthetiek van Imroder, waar Benoît met zaakvoerder Isabelle Lemahieu een trouwe partner en een enthousiaste bewonderaar gevonden heeft.
“Als architect ben ik de brug tussen kennis en informatie.” — Benoît Viaene, Architect
De tijd nemen om een idee te vormen
Benoît beschouwt een architect als het geweten van een project. Integer en betrokken verdedigt hij of zij te allen tijde de belangen van de klant. Doorheen het hele traject fungeert de architect als schatbewaarder van alle kostbare informatie die de toekomstige bewoners delen. Er ontstaat een persoonlijke band en daar hoort dus ook een grote verantwoordelijkheid bij. “Elke ingreep moet teruggekoppeld worden aan de bron”, vertelt Benoît, “want we willen een coherent geheel bouwen waar de wensen van bewoners centraal staan; en waar hun dromen tot leven komen.” Geen sleutel-op-de-deur, maar eerder één-uit-de-duizend. Dat verklaart ook waarom Benoît met zijn bureau bewust kiest voor een stabiele koers wars van groeiplannen. “Ik wil geen manager worden die zijn team delegeert en niet meer in direct contact staat met klanten. Dat zou niet zuiver zijn. Als architect leg ik me toe op de interactie en communicatie met mensen.” Tijdens de eerste fase van een project engageert Benoît zich om zoveel mogelijk informatie te vergaren. Zijn gedistilleerde inzichten visualiseert hij vervolgens in een voorontwerp. Een beeld van wat de woning zou kunnen zijn. “De reactie van de klant, van uitgesproken meningen tot non-verbale signalen, bieden me opnieuw veel informatie om te interpreteren. Staat er iets op de voorgrond dat minder aandacht zou moeten krijgen? Hebben we andere aspecten te weinig belicht? Ik bied mensen voldoende ruimte om hun gedachten te ordenen.” Wat Benoît betreft, duurt het ontwerpproces zolang het nodig is. Het moet niet snel gaan; het moet juist zijn. Als mensen na enkele weken nog steeds dezelfde euforie en opwinding voelen als bij de eerste blik op het ontwerp, dan weet Benoît dat ze kunnen beginnen plannen. Dankzij die solide basis kan de rest van het traject vlot verlopen. Er is consensus en wederzijds vertrouwen, twee belangrijke bouwstenen bij eender welk project.
“Ontwerpen is eerst distilleren, en dan pas stileren.” — Benoît Viaene, Architect
Voor een interieur met een vingerafdruk
Zuiver en puur. Dat zijn de kernbegrippen die Benoît Viaene vooropstelt. Het begint uiteraard al bij de keuze van de natuurlijke materialen waarmee hij werkt. “Ik gebruik vaak thermowood, een houtsoort die in principe als buitenbekleding fungeert, maar ik maak er toepassingen voor binnen mee. Als afwerking. De naturelle kleuren spreken me geweldig aan; heel boeiend om mee te experimenteren ook, om te bewerken en te modificeren.” Elke houtsoort draagt een eigen verhaal. Zacht of hard, licht of donker, fijne of heel brede jaarringen… De karakteristieke eigenschappen onthullen hun ware potentieel pas als je er actief mee aan de slag gaat. “Door hout te behandelen, ontstaat er een reactie. De zoektocht naar de gewenste reactie, daar heb ik me echt in verdiept. Elke soort is anders, met een eigen gevoeligheid en densiteit. Een unieke tekening, als een vingerafdruk.” Benoît streeft altijd naar een authentiek resultaat via natuurlijke producten. “De interactie van natuurlijke materialen onderling brengt de mooiste patines voort, maar het is het hout zelf dat uiteindelijk beslist.” De architect ziet zichzelf als een kok die met de beschikbare ingrediënten telkens andere menu’s samenstelt. Via zijn voortdurende onderzoek vergaart hij kennis en ontwikkelt hij technieken die nieuwe mogelijkheden bieden. “Maar materialen zijn niet de enige bouwstenen. Ik geef ook de tijd alle ruimte om in te werken op mijn ontwerpen. Dat is de kracht van natuurlijke schoonheid; ze evolueert en ze leeft. De tijd voegt waarde toe, en een ziel.”
“Wat mij betreft, is tijd ook een bouwsteen.” — Benoît Viaene, Architect
Een voorbeeld uit de praktijk:
Begeleid wonen, maar vrij beleven
Onze zintuigen zijn onze werktuigen
Een lijvig dossier is niet altijd de beste manier om een visie over te brengen. Toen het bureau van Benoît Viaene gevraagd werd om te kandideren voor de bouw van een centrum voor begeleid wonen, koos de architect voor inleven in plaats van imponeren.
Studie, passie en visie
“Architectuur vormt mijn wereld, maar via mijn meubels verleg ik wel de grenzen van die wereld”, vertelt Benoît gedreven. Zijn beroep en hobby gaan hand in hand en de wisselwerking is heel stimulerend, zowel professioneel als persoonlijk. “Het is een win-win. In mijn atelier komt ik helemaal tot rust en tegelijk is het een oneindige inspiratiebron. Ik krijg er nieuwe ideeën en energie.” Benoît begreep al vroeg in zijn carrière dat elk aspect van een woning heel flexibel is. Ruimte, functie, esthetiek… “Het kader van een raam hoeft helemaal niet zichtbaar te zijn bijvoorbeeld. In overleg met de aannemer zocht ik dan manieren om de profielen achter de muur te verbergen voor een zo zuiver mogelijk resultaat; voor maximale lichtinval ook.” Die zoektocht leidde Benoît stap voor stap naar het interieur van zijn residentiële projecten. Hij wil een woning ontwerpen die draait rond de wensen van de mensen; daarom is elk detail van tel. “Binnen die ruimtelijkheid breng ik een sfeer of uitstraling via materialisatie. De praktische kant heb ik als aspirant-meubelmaker zelf onderzocht. Ik heb gelukkig al mijn vingers nog, maar ik heb wel fouten gemaakt. Ik zoek de limieten op; enkel zo vergaar je kennis en inzicht.” Door een idee te volgen en zijn creativiteit te verkennen, komt Benoît op nieuwe plekken. Niet alleen als architect, ook als ontwerper. Zijn tafels vind je ondertussen terug over de hele wereld. De experimenten in het atelier leiden bovendien tot nieuwe technieken en combinaties in ruimtelijke concepten. “Ik gebruik materialen die niet bedoeld zijn als afwerking, zoals een simpel isolatiepaneel in kurk. Ik manipuleer ze voor een bepaald effect, voor een specifieke textuur of sfeer. Zo brengen we verscheidenheid in schoonheid, verrassend en verfrissend.” Met zijn voortdurende zoektocht bedient Benoît klanten die zelf ook op zoek zijn naar originaliteit.
“Ook als een idee niet lukt, heb ik iets geleerd.” — Benoît Viaene, Architect
De mobiliteit van materialen
Doorheen de jaren verlieten al honderden tafels het atelier van Benoît Viaene en zijn team. Maar het is verre van bandwerk; er bestaat geen collectie die op grote schaal verdeeld wordt over de markt. Het is een creatie, puur en alleen voor de klant. “Geen twee tafels zijn gelijk”, bevestigt Benoît stellig, “Materialen, dimensies, textuur, kleur… Die optelsom maakt het telkens uniek.” Hij wil nieuwsgierigheid opwekken en mensen intrigeren. “Alles begint met licht. Hoe valt het licht? Welk effect wekt het op? Hoe komt het materiaal over? Wil ik effen vlakken, als een spiegel? Of voeg ik speelse elementen toe, die zich uit verschillende invalshoeken telkens anders presenteren?” Benoît houdt ervan om je via zijn creaties mee te nemen op zijn ontdekkingstocht. Door te bewegen rond een bepaald materiaal of object, merk je nieuwe karakteristieken of effecten op en zo ontstaat er een dynamiek en een interactie. “De nerven van het hout accentueren of ze net naar de achtergrond brengen? Ga ik bepaalde delen bleken om af te wisselen tussen donker en licht? Die dialoog met het materiaal voedt de schoonheid.” In zijn ontwerpen laat Benoît ook bewust imperfecties toe, omdat ze de steen of het hout een bepaalde textuur geven; een verrassende zachtheid. “Het kan alle kanten uit met mijn designs, maar ze zullen nooit steriel zijn. Ze moeten leven!”
“Elke zoektocht vertrekt uit een visie.” — Benoît Viaene, Architect
De verkenning van het ruimtelijke
We treffen Benoît Viaene tijdens de voorbereidingen voor een expo bij Objects With Narratives. Met zijn ‘collectible design’ beweegt hij zich al langer op het snijvlak tussen architectuur en galerij, maar nu wordt het dus concreet. “Van meubels over objecten tot structuren”, licht Benoît toe, “Ik volg waar ideeën en ontdekkingen me leiden. Binnenkort is dat dus naar de Zavel in Brussel.” Zo steekt hij officieel de grens tussen utiliteit en kunst over. “Als architect biedt dat een andere context om aan het werk te gaan. Bij interieurprojecten ga ik schouder aan schouder met de klant via stalen en schetsen op zoek naar het gewenste resultaat. Nu vertrek ik uit mijn eigen visie.” Benoît kijkt ernaar uit om via dit nieuwe platform ook nieuwe perspectieven te scheppen. Voor hem vormt het weer een bron van inspiratie om uitgedaagd te worden en andere paden te bewandelen. “Ga ik aansluiting vinden bij de bezoekers daar? Is er een publiek voor mijn werk? Welke reacties krijg ik, en zetten die mij misschien op weg naar nieuwe ideeën?” Vragen die hem niet verlammen, maar net prikkelen. Hij geniet van de totale vrijheid om binnen die onbestemde ruimte intuïtief te exploreren. “Het voelt oncomfortabel, maar des te interessant. Er spelen geen commerciële belangen, wat betekent dat ik me volledig kan overgeven aan de zoektocht, van het ene idee naar het andere.”