“
In de groene rand onder Gent zijn tuiniers graag geziene gasten. Na meer dan 25 jaar in het vak weet Jan Hellebaut als geen ander wat de gazons hier nodig hebben om te blaken van gezondheid. Maar de uitdagingen groeien. Naast de seizoenen die voortdurend haasje-over spelen is er natuurlijk de gestage klimaatverandering die haar invloed meer en meer laat gelden. Ondertussen steken nieuwe trends sneller de kop op dan het onkruid tussen de kasseien. En de regelgeving om dat onkruid te bestrijden evolueert ook voortdurend. Als een statige eik houdt Jan gelukkig het overzicht, zodat hij zijn klanten op elk moment kan bijstaan met gepast advies en een gerichte aanpak.
“Jij hebt toch een mooie job, hè!” Op zonnige dagen krijgen Jan Hellebaut en zijn zoon heel regelmatig opmerkingen van deze strekking. Maar ook wanneer het miezert, genieten ze van het werk. Alleen zijn er dan doorgaans minder toeschouwers om dat op te merken. Jan Hellebaut is bouwkundige van opleiding. Maar zijn technische aanleg moest het onderspit delven tegen zijn creatieve kant, want hij ging aanvankelijk aan de slag in een zeefdrukkerij. Geen gezonde omgeving vond Jan bij nader inzien. Dan leek het werk van zijn schoonvader veel fijner, altijd buiten in de weer als tuinier. De interesse groeide en zo rolde Jan al gauw het bedrijf in. Ondertussen zet hij de activiteiten al jaren onder zijn eigen naam verder. Zijn focus ligt op onderhoud, maar hij neemt ook kleinere projecten in tuinaanleg aan. Tussen al zijn taken door, maakte hij voor ons ook nog even tijd om een boom op te zetten over zijn ervaringen en inzichten.
Een plan ontvouwt zich, een tuin groeit
Met een plan zet de tuinarchitect de lijnen uit. En bij de aanleg wordt de basis gelegd, maar het is pas wanneer de natuur haar werk kan doen, dat het beoogde resultaat vorm krijgt. Het juiste onderhoud is daarbij cruciaal. Je moet voorkomen dat een wilde tuin te verwilderd wordt of dat invasieve soorten zich nestelen en de boel overnemen. Soms komt het zelfs zo ver dat je moet herbeginnen, want elk plan wordt meedogenloos getest door de realiteit. Papier en praktijk komen niet noodzakelijk exact overeen. Als tuinier leer je vooruitkijken om de contouren te zien van planten en bomen die nog niet veel meer dan scheutjes zijn. Daarom is overleg met de architect altijd nuttig. Zo kan er tussen ontwerp en uitwerking nog hier en daar bijgestuurd worden. Op dat vlak is er voor Jan zeker ruimte om kleine dingen zelf aan te passen, maar hij houdt zich wel aan het initiële plan. Wat je veel minder onder controle hebt, is uiteraard het weer. Mensen dromen weg bij een foto van een weelderige bloemenweide of -perk, maar die verwachtingen kan je niet altijd in een handomdraai waarmaken. Een uitbundige tuin vraagt bovendien maandelijks onderhoud, en tijdens de bloeiperiode zelfs nog vaker. Een tuin met een gazon, een terrasje, enkele hagen en wat netjes geschoren groenpartijen is veel eenvoudiger te onderhouden.
“Tuinieren vraagt geduld, maar dat betekent niet dat je mag treuzelen.” — Jan Hellebaut, Green Service
Niet alleen de tijden veranderen
Jan heeft geen uitgesproken favoriet seizoen. Als tuinier vindt hij voldoening in elke periode van het jaar, welke taken er ook aan gelinkt zijn. Vanzelfsprekend is het in de lente fijn om te zien hoe de zon alle planten en bomen tot leven lijkt te wekken. De ontluikende bloesems brengen kleur na de donkere wintermaanden. Ook de herfst biedt kleurenpracht, misschien zelfs nog indrukwekkender in omvang. En als het sneeuwt in de winter – de laatste jaren een zeldzaamheid – dan is het echt genieten van de feeërieke rust. Enkel op die dagen blijven Jan en zijn zoon uit de tuin. De zomer is op het vlak van zichtbare transformatie in de natuur minder interessant. Nu de droogtes langer en de regenbuien intenser worden, staat de zomer ook voor stress. Wortelschimmel? Stormschade? Jan staat altijd paraat voor interventies allerhande. Die veranderende omstandigheden maken het onderhoud moeilijker. Het is een echte uitdaging om de juiste balans te vinden binnen de drievuldigheid van lucht, licht en water.
Laat het gras maar groeien?
Met de intrede van de robotmaaier hebben Jan en zijn zoon ruimte gekregen om andere taken meer aandacht te geven. De zorg voor het gazon blijft hoe dan ook één van de prioriteiten van de tuiniers. Mensen meten de staat van hun tuin nog altijd af aan hun gras. Het moet er proper en strak bij liggen, maar het lijkt wel alsof de tijd van gemillimeterde ‘greens’ voorbij is. Jan houdt een gazon graag op 4 à 5 centimeter, zodat het wat robuuster is bij droogte. De vraag naar perkjes neemt mondjesmaat toe, vaak met siergrassen of struiken, maar het extra onderhoud valt niet te onderschatten. Verder merkt Jan op dat we ons met z’n allen bewuster geworden zijn van onze omgeving. We hechten er meer waarde aan. De gemeente geeft niet zomaar meer een vergunning om een boom te kappen bijvoorbeeld; enkel als er een acuut gevaar voor omwonenden is. Jan ziet ook hoe tuinen wat minder formeel worden; het afgelikte schuift een stukje op naar het organische. Een mooi gesnoeide haag of kruin kan Jan altijd bekoren, maar die groeiende verscheidenheid in vormen spreekt hem wel aan. Hij benadrukt graag dat klanten uiteraard zelf mogen kiezen hoe ze hun tuin inrichten. Het is hun domein en landschap. Pas als het over kunstgras gaat, durft Jan zijn wenkbrauwen te fronsen.
“In ons vak moeten we meebewegen met de wind; enkel zo kan je expertise groeien.” — Jan Hellebaut, Green Service
De vruchten plukken van vakkennis
Het veranderende klimaat wordt meer en meer zichtbaar buiten de grafieken van lijvige rapporten. Goed nieuws voor wijnbouwers in België. Maar we krijgen niet alleen temperaturen uit het zuiden; ook bepaalde insecten, ziektes en schimmels vinden hun weg naar onze contreien. Binnen zijn netwerk kan Jan rekenen op experts die hem op dat vlak kunnen adviseren. Als tuinier moet je wendbaar blijven; meebewegen met de wind. Expertise is ook iets dat groeit. Voorlopig blijken de planten en de bomen in onze tuinen voldoende weerbaar om de klimatologische veranderingen op te vangen. Maar dat neemt niet weg dat er bij nieuwbouw maatregelen genomen worden voor een zo gezond mogelijke bodem. Via ontharding en de opvang en infiltratie van regenwater kunnen tuinen zich beter wapenen tegen periodes van droogtes. Met elk record dat gebroken wordt, neemt de noodzaak toe.
“Als tuinier moet je ook kunnen aanvaarden dat je nooit de totale controle hebt.”
—Jan Hellebaut, Green Service
Eigenheid is een voedingsbodem
Elke tuin is een stukje natuur dat we naar onze hand proberen te zetten. Hoe we dat precies doen, is de puzzel die Jan telkens moet leggen. Als tuinier moedigt hij mensen aan om hun eigen keuzes te maken en niet op de kar van modieuze trends te springen. Hypes voeden een monocultuur: de eens zo populaire buxus heeft vandaag te kampen met een mot en schimmels. Spiegel je bij de aanleg van je tuin dus niet te veel aan de buren. Diversiteit is cruciaal binnen de natuur. Een eenvoudige, open tuin als de kinderen nog jong zijn? En dan sparen voor een weelderige siertuin om rustig met z’n tweetjes van te genieten? Volg je eigen pad. De massieve Villa Van Wassenhove, getekend door Juliaan Lampens, heeft bijvoorbeeld geen klassieke tuin. Ze laten er alle bomen staan, en als ze zijn omgevallen mogen ze blijven liggen. Het is bijna een bos. Jan is in zijn vrije tijd fotograaf en hij gaat actief op zoek naar dat soort taferelen; de chaos in de natuur. Naar onverwachte vormen, zoals de haarspeldboom die hij onlangs zag. Geknakt, maar niet gebroken. Hij heeft een diep respect voor de strijdvaardigheid van de natuur, hoe moeilijk de omstandigheden ook zijn. De jonge twijg die zich naar een zonnestraal wurmt onder de enorme kruinen van de omringende bomen. Net zo fascinerend als inspirerend.